Ważny głos krytyczny w sprawie porozumienia PNR

9 lutego 2012 r. Europejski Inspektor Ochrony Danych wydał opinię dotyczącą przekazywania danych PNR. Dane PNR to informacje o pasażerach linii lotniczych zbierane w celach komercyjnych podczas rezerwacji lub kupna biletu. Są to: imię, nazwisko, adres e-mail, telefon, informacja o trasie podróży, formie płatności czy numerze karty kredytowej oraz wiele innych szczegółowych danych związanych z przelotem (np. preferencje dotyczące posiłku serwowanego na pokładzie samolotu czy dane dotyczące rezerwacji hotelowych). 

Opinia powstała w odpowiedzi na wyrażenie przez Radę 28 listopada 2011 r. zgody na związanie się przez Unię Europejską umową międzynarodową dotyczącą przekazywania danych PNR Departamentowi Bezpieczeństwa Wewnętrznego Stanów Zjednoczonych. Europejski Inspektor krytycznie ocenił rozwiązania zaproponowane w umowie. W opinii czytamy, że porozumienie UE-USA nie spełnia żadnego z warunków, które Parlament Europejski uznał – w rezolucji z 5 maja 2010 r. – za niezbędne do spełnienia przed związaniem się tą umową. Były to m.in.:

• zgodność z przepisami dotyczącymi ochrony danych na szczeblach krajowych i szczeblu europejskim,
• dokonanie oceny wpływu porozumienia na prywatność,
• zastosowanie testu proporcjonalności dowodzącego, że istniejące instrumenty prawne są niewystarczające,
• ścisłe ograniczenie celów oraz ograniczenie wykorzystania danych PNR do konkretnych przestępstw,
• ograniczenie liczby gromadzonych danych i okresu ich zatrzymywania,
• zakaz eksploracji danych lub tworzenia profili,
• zakaz podejmowania automatycznych decyzji mających istotne znaczenie dla obywateli,
• wprowadzenie odpowiednich mechanizmów niezależnego przeglądu i nadzoru sądowego oraz kontroli demokratycznej.

Zastrzeżenia Inspektora wzbudziło także przekazywanie Departamentowi Bezpieczeństwa Wewnętrznego USA danych szczególnie chronionych oraz niewykazanie konieczności i proporcjonalności stosowania systemów PNR w walce z terroryzmem i inną poważną przestępczością transgraniczną. Skuteczna walka tymi dwoma rodzajami przestępstw za pomocą danych PNR jest bowiem głównym celem zawarcia porozumienia.

Opracowanie: Hanna Szymańska