Halo, służby? Powiedzcie, co o mnie wiecie

Czy Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, policja czy jakakolwiek inna służba się mną interesowała? Podsłuchiwała mnie? A może pobierała informacje na temat tego, z kim rozmawiam i o której? Gdzie bywam? Mimo że nigdy nikt mnie o nic nie oskarżył, nie wiem, czy przypadkiem służby się mną nie interesowały. Choć obowiązujące przepisy wprost nie dają mi takiej możliwości, to mam prawo dowiedzieć się, czy tak się stało.

Myślący w ten sposób członkowie zespołu Panoptykonu, ale też osoby chętnie z nami współpracujące, złożyli kilka tygodni temu wnioski do policji i służb specjalnych o udostępnienie informacji na temat ich działań. Oparliśmy je na dwóch konstytucyjnych prawach: do prywatności (tzw. autonomia informacyjna) i do informacji na temat działalności organów władzy. Pierwsze z nich sprecyzowane jest w ustawie o ochronie danych osobowych, drugie – w przepisach dotyczących dostępu do informacji publicznej.

Powoli zaczynają spływać do nas odpowiedzi ze strony służb – niestety (choć nie możemy powiedzieć, że czujemy się zaskoczeni) negatywne. Nawet jeśli służby interesowały się informacjami na nasz temat, to nie chcą nam tego powiedzieć. Dlatego uznaliśmy, że to czas, by wejść z nimi w spór prawny. Wierzymy, że doprowadzi on nas do pozytywnych zmian. Choć może to potrwać lata.

Przepisy dotyczące funkcjonowania służb, ich uprawnienia do zdobywania informacji na temat obywateli, od lat wymagają zmian. Brak informowania obywateli o inwigilacji, iluzoryczna kontrola sądów lub jej całkowity brak, swobodny dostęp do danych osobowych – Panoptykon działa na rzecz reformy w tym obszarze od lat. Niestety, obecne zmiany zmierzają w odwrotnym kierunku: w lutym weszła w życie tzw. ustawa inwigilacyjna, będący ministrem prokurator generalny ma niemal nieograniczoną władzę nad prokuraturą. Zmiany w procedurze karnej także zmniejszają ochronę przed nadużyciami. Czekamy też na zapowiadaną dotychczas głównie na konferencjach prasowych i Twitterze ustawę antyterrorystyczną.

Zmiany – pisane zapewne pod dyktando i dla wygody służb – przyjmowane są nie tylko wbrew naszym argumentom, ale także orzecznictwu, m.in. Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Jednak to właśnie orzecznictwo sądów: Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego oraz trybunałów: Konstytucyjnego, w Luksemburgu i Strasburgu może coś zmienić. Niestety, młyny sprawiedliwości mielą wolno, nie ma więc szans na błyskawiczną dobrą zmianę. Jesteśmy na początku drogi. Ale ruszyliśmy.

Wojciech Klicki

Załączniki:

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej (wzór)

Wniosek o udostępnienie informacji na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych (wzór)

ZAINTERESOWAŁY CIĘ NASZE DZIAŁANIA? CHCESZ POMÓC NAM JE KONTYNUOWAĆ? WSPIERAJ DZIAŁALNOŚĆ FUNDACJI PANOPTYKON! KLIKNIJ I DOWIEDZ SIĘ, JAK TO ZROBIĆ.